de Veluwepost

Spiegels van de ziel in het Dijkstoelhuis
Door Theo van der Zalm | October, 2002

WAGENINGEN - In de volle vrijheid van het westen lijkt het of iedereen is wat zijn gezicht uitdrukt. Wellicht dat men in Oost Europa, waar iedereen zo lang zijn gezicht als een masker moest gebruiken, wat gemakkelijker toegang heeft tot het idee, dat je 'woont in jezelf'. Florica Prevenda uit Roemenië weet in haar 'gezichtsloze portretten' meesterlijk haar eigen ziel te portretteren. Haar 'Faces without a Face' zijn spiegelbeelden, niet van het gelaat maar van haar zieleroerselen. Voor Prevenda is het een mogelijkheid tot communicatie met anderen, die anders zo moeilijk is omdat ze in onze maatschappij is dichtgebouwd.

,,Het is werk van na de omwenteling,'' zegt ze doelend op de val van de communistische dictatuur in Roemenië in december 1989. ,,Er zijn natuurlijk sporen van, maar ik wil het absoluut geen politieke lading geven. Het gaat om het persoonlijk leven.''

Lagen
Prevenda werkt met uiterst eenvoudige middelen. Spijkers, gaas, verpakkingsmateriaal helpen mee om de dubbele waarheid van gevangen zijn en beschermd zijn tot uitdrukking te brengen. ,,Het zijn meerdere facetten tegelijk die je ziet, als de lagen, die mensen voor zich hebben en waardoor je de men erachter moet zoeken,'' aldus de kunstenares.

Ze verwijst naar de traditie van de Byzantijnse iconen, die voor Roemenië natuurlijk heel dichtbij is, om duidelijk te maken, dat een gezicht c.q. een hoofd niet perse een portret hoeft te zijn, maar ook op iets spiritueels kan doelen.

Evenwicht
Prevenda werkt obsessief en vult hele muren met haar gezichten, al kan ze natuurlijk nooit de snelheid van haar eigen gedachten bijhouden. Men stelle zich voor wat er in je omgaat tijdens een kort bezoek aan de markt. Dat dan vervolgens weer op papier uit te drukken op welke manier dan ook kost de rest van de dag en mogelijk ook de volgende.

,,Toeval speelt dus een grote rol,'' zegt ze zelf. ,,Het is een evenwicht tussen professionele controle (Prevenda studeerde af aan de academie in Iassy en was vier jaar wetenschappelijk medewerker van de Universiteit voor de Kunsten in Boekarest, TZ) en toeval. Het is niet rationeel. Ik ga iedere dag naar mijn atelier. Wat ik dan voel in mijn binnenste leg ik in het schilderij.'' Daarbij passen de ,,grove materialen, ongeciviliseerd, bij mijn innerlijk leven; ik geef ze een esthetische dimensie.''

Netwerk
Inmiddels heeft Prevenda haar aandacht verlegd naar het netwerk waar mensen deel van uitmaken. Ze werkt nu aan een serie manshoge schilderijen met als thema 'Net People', geïnspireerd door de snelle communicatie via internet. ,,In die serie stel ik me meer open voor wat van buiten komt, voor maatschappelijke problemen en zo.